Τα χρηματιστήρια είναι τελικά…αρκετά προβλέψιμα!

Στις 3 Οκτωβρίου 2008 πολλοί αναλυτές μαζί και εγώ είχαν πει ότι τα 700 δις $ ίσως να μην είναι η απόλυτη σανίδα σωτηρίας για τα χρηματιστήρια. Και όπως αποδείχθηκε η βουτιά που ακολούθησε τα χρηματιστήρια ανά τον κόσμο ήταν και είναι μεγάλη. Ύστερα ήρθε η Ε.Ε. και πήρε νέα μέτρα για να ...’σταθεροποιήσει’…το σύστημα αλλά η αισιοδοξία διήρκεσε μόνο 2 ημέρες. Δεν είμαστε Κασάνδρες αλλά αυτά που συμβαίνουν παγκοσμίως μοιάζουν μάλλον φυσιολογικά και λίγο προβλέψιμα. Είναι ελάχιστοι οι οικονομολόγοι και οι επενδυτές που βλέπουν με καθαρό μυαλό το τι συμβαίνει. Οι περισσότεροι ‘ειδικοί’ οικονομολόγοι που έχασαν τις δουλείες τους δεν μπορούν να σκεφτούν ψύχραιμα γιατί είναι ακόμα ζαλισμένοι. Οι ‘άπειροι’ .. …δημοσιογράφοι προσπαθούν να βρουν είδηση για να πουλήσουν και σπέρνουν τον πανικό. Εξάλλου είναι γνωστό ότι ένα από τα αγαπημένα θέματα των ΜΜΕ είναι θα βάζουν το μικρόφωνο πάνω στον ετοιμοθάνατο για να βγάλουν πρώτοι την είδηση. Τι καλύτερο θέμα από …ένα ετοιμοθάνατο…χρηματιστήριο, σύστημα κτλ. Το οξύμωρο είναι ότι στα περισσότερα ΤV πάνελ οι δημοσιογράφοι και καλεσμένοι που αναλύουν τα πολύπλοκα χρηματοοικονομικά γεγονότα είναι μάλλον λίγο…’μη ειδικοί’ για να το πούμε πιο κομψά …, συνδικαλιστές, πολιτικοί επιστήμονες, βουλευτές μηχανολόγοι, βουλευτές φιλόλογοι, κοινωνιολόγοι, κτηματομεσίτες, επικοινωνιολόγοι, μοντέλα, ηθοποιοί και οτιδήποτε άλλο εκτός από χρηματιστές , χρηματοοικονομικούς αναλυτές, τραπεζίτες, καθηγητές πανεπιστημίου οικονομολόγους, επενδυτές, και δημοσιογράφους του οικονομικού ρεπορτάζ! Και τέλος ο κόσμος που υιοθετεί αυτά που του λένε οι ..’ειδικοί’ ..και σε καμία περίπτωση και δικαίως δεν θα μπορούσε να έχει ειδικές γνώσεις για να μην νιώσει πανικό.
Τα πράγματα είναι απλούστατα και απόλυτα λογικά. Προσωπικά πιστεύω ότι υπάρχουν 2 σενάρια για την συνέχεια. Και τα 2 σενάρια λένε ότι οι αγορές θα κινηθούν χαμηλότερα. Το πρώτο σενάριο βασίζεται στο ότι τα μέτρα που λαμβάνουν οι κυβερνήσεις παγκοσμίως θα βοηθήσει ώστε να μην υπάρξει κατάρρευση και άρα θα συνεχίσει να διορθώνει η αγορά αλλά πιο ομαλά μέχρι να δει τα πραγματικά χαμηλά της. Το δεύτερο σενάριο λέει ότι τα μέτρα δεν θα βοηθήσουν σε τίποτα και θα υπάρξει κατάρρευση με πτώσεις 50-60% επιπλέον. Προσωπικά πιστεύω το πρώτο σενάριο , επειδή τα μέτρα που λαμβάνονται σίγουρα θα αποτελέσουν μια βοήθεια και παράλληλα η αγορές θα συνεχίσουν να πέφτουν πιο ομαλά μέχρι να δούμε τα χαμηλά τους. Τα χαμηλά θα έρθουν με ήπιες πτώσεις και όχι ακόμα που οι πτώσεις είναι 7-10 % , άρα ακόμα έχουν δρόμο. Και θα ήθελα να συμπληρώσω ότι ίσως κάποιοι να θεωρούν ότι αυτό που συμβαίνει είναι απόλυτα υγιές. Δεν είναι κακό δηλαδή να διορθώνουν τα χρηματιστήρια. Ίσα ίσα είναι υγιές να διορθώνουν όλα αυτά τα άσχημα πράγματα που έχουν γίνει, να πέσουν οι τιμές σε χαμηλά επίπεδα και ύστερα να αγοράσουμε σε πολύ καλές τιμές και να ξεκινήσει ένα νέος κύκλος ανόδου. Δεν βλέπω κάποιο κακό σε αυτό. Ή μήπως οι δήθεν φόβοι για την ανεργία , την ανάπτυξη και τον στασιμοπληθωρισμό είναι το άλλοθι κάποιων! Και αυτά μέσα στο πρόγραμμα είναι! Η οικονομία κάνει κύκλους και όλα αυτά είναι μέσα στο πρόγραμμα αλλά ….και στα βιβλία πρώτου εξαμήνου στις οικονομικές σχολές!!!!!!!!!! Όταν κάποιος είναι άρρωστος βαριά και πάει στον γιατρό δεν πρέπει να κατηγορούμε τον γιατρό επειδή αρρώστησε! Κάποτε υπήρχε η χολέρα, βρέθηκε το φάρμακο. Ύστερα υπήρχε μια άλλη ασθένεια , βρέθηκε το φάρμακο. Αύριο θα βρεθεί μια άλλη ασθένεια και ύστερα θα βρεθεί το φάρμακο. Ακριβώς έτσι είναι οι αγορές και η οικονομία. Κάποτε ήταν οι εταιρείες υψηλής τεχνολογίας, σήμερα τα subprime, αύριο θα είναι κάτι άλλο. Κύκλοι είναι. Θα τελειώσει και αυτός. Απλά στην αναμπουμπούλα χαίρεται ο λύκος. Όπως και να το κάνουμε κάποιοι είναι οι κερδισμένοι με όλα αυτά! Γιατί πάντα ….όταν κάποιοι χάνουν…..κάποιοι ταυτόχρονα κερδίζουν! Είναι μια ζυγαριά ακριβείας. Το θέμα είναι σε ποια μεριά της ζυγαριάς είναι ο καθένας μας , είτε μικρός επενδυτής είτε ο μεγαλύτερος επιχειρηματίας ή τραπεζίτης. Όλοι μπορεί να βρεθούν και στους κερδισμένους αλλά και στους χαμένους (εξαγορασμένους σε χαμηλή τιμή!). Καλή σας ημέρα και αισιοδοξία γιατί δεν θα αργήσει και πολύ η αλλαγή πορείας από την σημερινή καθοδική τάση!!!

Τοποθετήσεις από τις αρχές του 2009!

Το καλοκαίρι που πέρασε είχαμε υιοθετήσει το σενάριο που έλεγε ότι μετά από μια καλοκαιρινή σχετικά ήρεμη περίοδο , τα χρηματιστήρια θα δεχτούν πολλά χτυπήματα και αναμένεται να έχουν πτώση την περίοδο του Φθινοπώρου. Τα πράγματα δείχνουν ότι το σενάριο που υιοθετήσαμε τότε βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Σήμερα αναμένεται για δεύτερη φορά να γίνει προσπάθεια υπερψήφισης του σχεδίου διάσωσης ή …’σταθεροποίησης’ ..όπως θέλει να το ονομάζει ο Αμερικανός υπουργός οικονομικών για να ακούγεται πιο ωραία στα αυτιά της κοινής γνώμης η οποία δεν δέχεται ή καλύτερα δεν αποδέχεται να πληρώσει …τα σπασμένα. Δύσκολο το εγχείρημα να βρεθούν τα 700 δις $ αλλά ελπίζουμε όλοι ότι θα υπερψηφιστεί ώστε να μην έχουμε ανεξέλεγκτα γεγονότα. Παρόλα αυτά καλύτερα να δούμε τα πράγματα πιο ψύχραιμα για να πάρουμε σαν επενδυτές τις σωστές αποφάσεις μας σχετικά με το τι και πότε είναι η κατάλληλη στιγμή για να τοποθετηθούμε σε μετοχές.
Προσωπικά διάβασα κάποιο σενάριο το οποίο και υιοθετώ σε μεγαλύτερο βαθμό από τα υπόλοιπα που κυκλοφορούν στην Αμερική. Είτε ψηφιστεί είτε όχι η …’σταθεροποίηση ‘ από την Γερουσία , η τάση θα εξακολουθήσει να είναι καθοδική. Το κανάλι στο οποίο έχουν μπει οι αγορές από το καλοκαίρι του 2007 έχει τεχνικά ακόμα αρκετή πορεία για να ολοκληρωθεί. Από την άλλη μεριά , επειδή η τεχνική ανάλυση στις μέρες μας έχει πέσει πολλές φορές έξω καλό θα ήταν να σκεφτούμε πως και πότε θα αλλάξει η ψυχολογία και τα πραγματικά νέα δεδομένα στην αναδιανομή πλούτου. Αν κάποιος πιστεύει ότι οι αγορές έχουν δει το χαμηλότερο τους σημείο, αν πιστεύει ότι δεν υπάρχουν άλλα κανόνια , αν πιστεύει ότι από αύριο όλοι θα τρέχουν να αγοράζουν μετοχές και τέλος αν πιστεύει ότι εξυγιάνθηκε το σύστημα και ολοκληρώθηκε η αναδιανομή πλούτου τότε ναι είναι η κατάλληλη ώρα για αγορές μετοχών. Το παραπάνω σενάριο λέει ότι όταν γίνουν όλα αυτά και παράλληλα αρχίσουν να πέφτουν τα επιτόκια τότε θα είναι πλέον ο καιρός που θα σταθεροποιηθεί η αγορά και κατόπιν θα αρχίσει ο νέος κύκλος ανόδου στα χρηματιστήρια. Προσωπικά πιστεύω ότι δεν έχουμε δει τα χαμηλότερα ακόμα. Οπότε οι τοποθετήσεις μας στην αγορά είτε πρέπει να περιμένουν είτε πρέπει να ξεκινήσουν με πολύ μικρές σταδιακές τοποθετήσεις μέχρι να ξεκαθαρίσει το τοπίο τους επόμενους 3-4 μήνες. Βέβαια θα πρέπει να σημειώσω ότι αυτό είναι ένα απλό σενάριο και επειδή εμείς δεν είμαστε ο μάντης Κάλχας ένα είναι σίγουρο , ότι όλα είναι πιθανά να συμβούν από αύριο. Καλό Σαββατοκύριακο.

Το πιθανότερο σενάριο για την πορεία των αγορών!

Και να που το πετρέλαιο έπεσε χτες στις αγορές της Αμερικής στα 128 $ το βαρέλι. Ανακούφιση θα έλεγαν κάποιοι για τις αγορές…δόλωμα θα έλεγαν κάποιοι άλλοι..! Παράλληλα βλέπουμε τις τελευταίες ημέρες τα χρηματιστήρια ανά τον κόσμο να αρχίζουν μια μικρή ανοδική ‘τάση’. Όλα δείχνουν να επαληθεύεται κάποιο σενάριο. Επειδή τα σενάρια για την πορεία των αγορών που κατά καιρούς βγαίνουν στην επιφάνεια είναι πολλά και κανείς από όλους εμάς τους ταπεινούς οικονομολόγους δεν διεκδικεί τον τίτλο του ‘μάντη Κάλχα’ θα ήθελα και εγώ με την σειρά μου να επιχειρηματολογήσω υπέρ κάποιου σεναρίου. Κάποια σενάρια μιλούν για αλλαγή τάσης στις αγορές και ανοδική πορεία με ταυτόχρονη πτώση του πετρελαίου , άλλα σενάρια μιλούσαν για μόνιμη καθοδική πορεία των αγορών και ανοδική τάση στα μέσα του καλοκαιριού στο πετρέλαιο στα 200 $, άλλα σενάρια μιλούσαν απλά για σκαμπανεβάσματα για μεγάλο χρονικό διάστημα. Πριν από λίγο καιρό είχα διαβάσει ένα σενάριο σε κάποιο βρετανικό site οικονομικού περιεχομένου και πραγματικά το υιοθέτησα σε ένα μεγάλο βαθμό. Αυτό το σενάριο λέει ότι μετά την απότομη πτωτική πορεία των χρηματιστηρίων τον Ιούνιο και την απότομη άνοδο του πετρελαίου στα 148 $ , θα ακολουθήσει μια ανοδική πορεία , ένα ξέσπασμα στα χρηματιστήρια μέχρι το τέλος του καλοκαιριού και παράλληλα να ακολουθήσει μια διόρθωση του πετρελαίου κατά το ίδιο χρονικό διάστημα. Ύστερα θα ακολουθήσει καθοδική πορεία στα χρηματιστήρια κατά την περίοδο του φθινοπώρου ώστε να επαληθευθεί η καθοδική πλέον τάση που έχει ξεκινήσει από τον Νοέμβριο του 2007 και παράλληλα το πετρέλαιο θα ακολουθήσει ανοδική τάση μέχρι και τα 200 $. Μέχρι στιγμής φαίνεται ότι αυτό το σενάριο επαληθεύετε , ήδη βιώνουμε ένα bear market rally στα χρηματιστήρια και το πετρέλαιο έπεσε ήδη χτες στα 128 $ το βαρέλι. Με άλλα λόγια αυτό που συμβαίνει είναι το πιο κλασικό και λογικό σενάριο. Έχουμε εδώ και 9 μήνες αλλαγή της τάσης παγκοσμίως η οποία είναι πλέον καθοδική. Όπως σε κάθε ανοδική τάση έχουμε διορθώσεις για να συνεχίσει με μεγαλύτερη δύναμη η άνοδος το αντίστοιχο με την αντίστροφη φορά συμβαίνει και στις καθοδικές περιόδους όπως αυτή που ζούμε. Όλα αυτά όμως είναι σενάρια και δεν μένει παρά να περιμένουμε να τα δούμε στην πράξη.

Όικονομικό κλίμα της Ευρωζώνης.

Επιδεινώθηκε το οικονομικό κλίμα τον Απρίλιο στην Ευρωζώνη, παρά την υποχώρηση του πληθωρισμού, γεγονός που δείχνει ότι οι αυξήσεις των τιμών του πετρελαίου, των τροφίμων και η ενίσχυση του ευρώ επιδρούν αρνητικά στην ανάπτυξη.
Σύμφωνα με στοιχεία της Κομισιόν, ο δείκτης οικονομικού κλίματος υποχώρησε τον Απρίλιο στις 97,1 μονάδες από τις 99,6 μονάδες του Μαρτίου.

Οι προβλέψεις για το πετρελαίο...ήταν σωστές!

Στις 21 Φεβρουαρίου 2008 είχα κάνει την ταπεινή πρόβλεψη στο άρθρο μου ότι η τιμή του πετρελαίου θα συνεχίσει να αυξάνεται. Δυο μήνες αργότερα περίπου , δηλαδή χτες, η τιμή του πετρελαίου έφτασε στις αγορές της Νέας Υόρκης στα 114 $ το βαρέλι. Πραγματικά μια εντυπωσιακή αύξηση 14 $ μέσα σε αυτούς του 2 μήνες. Το γεγονός ότι τα πράγματα στην παγκόσμια οικονομία πάνε χειρότερα δεν είναι απαραίτητα κακό ‘βραχυχρόνια’. Η οικονομία είναι μια επιστήμη που οι κύκλοι αποτελούν μια από τις βασικές της παραμέτρους. Θα είναι κακό μόνο αν η οικονομία μπει σε ύφεση σε ‘μακροχρόνια’ φάση! Αυτό το σενάριο μάλλον είναι δύσκολο να συμβεί. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι το δολάριο έχει κοινή πορεία με το πετρέλαιο και η ισοτιμία μου με το ευρώ συνεχίζει να αυξάνεται και μάλιστα χτες στις αγορές χρήματος έφτασε στο 1.59 για πρώτη φορά στην ιστορία του! Όλα αυτά συνηγορούν σε μια λελογισμένη πτώση στα χρηματιστήρια των ανεπτυγμένων αγορών. Τα ενυπόθηκα δάνεια στην Αμερική εξακολουθούν να ταλαιπωρούν την αγορά και το πιθανότερο σενάριο είναι ότι θα υπάρξει μια σταθεροποίηση μετά το καλοκαίρι και άρα μέχρι το τέλος του χρόνου πιθανόν να έχουν απορροφήσει οι αγορές την …’χασούρα’ …1 τρις δολαρίων των μεγάλων τραπεζών και επενδυτικών οίκων. Με άλλα λόγια βρισκόμαστε περίπου στην μέση μια βραχυχρόνιας διόρθωσης των αγορών που ήδη είναι σε εξέλιξη εδώ και μισό χρόνο. Χρειάζεται πολύ προσοχή για όποιον τοποθετεί χρήματα σε μετοχές διότι η τάση είναι καθοδική. Αν και όπως πολύ σύντομα θα γράψω -σε νέο άρθρο μου- υπάρχει μια θεωρία η οποία έχει αποδείξεις με βάση την οποία τα κέρδη δεν είναι αποτέλεσμα μόνο μακροχρόνιων τοποθετήσεων σε ανοδικές αγορές αλλά και συγκεκριμένων και στοχευμένων τοποθετήσεων σε καθοδικές!!! Καλό θα ήταν πάντως όποιος θεωρεί τον εαυτό του έμπειρο επενδυτή να ασχοληθεί και με τις αγορές παραγώγων ειδικά σε αυτή την καθοδική φάση της αγοράς.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΚΛΙΜΑ

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας οικονομικής συγκυρίας του ΙΟΒΕ σημαντική υποχώρηση σημειώνει τον Μάρτιο στην Ελλάδα ο Δείκτης Οικονομικού Κλίματος, γεγονός που δείχνει ότι η άνοδος του προηγούμενου μήνα ήταν προσωρινή και ότι η πτωτική τάση του δείκτη που έχει ξεκινήσει από τον Οκτώβριο του 2007, διατηρείται.
Ο δείκτης διαμορφώνεται στις 98,9 μονάδες, από 102,7 μονάδες τον Φεβρουάριο και κινείται χαμηλότερα των ευρωπαϊκών αντίστοιχων δεικτών και υστερεί αισθητά σε σχέση με την επίδοση του Μαρτίου 2007 (108,3 μονάδες).

Προβλέψεις για τον DOW JONES και την παγκόσμια οικονομία.

Η διαγραμματική απεικόνιση του δείκτη Dow Jones μας προσφέρει αρκετές πληροφορίες για το τι συμβαίνει στις παγκόσμιες αγορές τους τελευταίους μήνες. Εδώ και 4-5 μήνες ξεκίνησε η πτώση των αγορών επειδή ήρθε στην επιφάνεια το πρόβλημα των αμερικανικών δανείων. Ο δείκτης ακολουθεί καθαρά καθοδική πορεία όλους αυτούς του μήνες. Από το διάγραμμα φαίνεται ότι το τελευταίο χαμηλό έχασε την στήριξη του προηγούμενου χαμηλού επιπέδου πράγμα το οποίο σημαίνει ότι ακόμα δεν υπάρχει καμία ένδειξη για αλλαγή της βραχυχρόνιας καθοδικής τάσης. Το ανησυχητικό είναι πρώτον ότι ο S&P 500 ο οποίος απεικονίζεται με κόκκινο χρώμα και αντιπροσωπεύει τις ισχυρότερες αμερικανικές επιχειρήσεις υποχωρεί με τον ίδιο ρυθμό αν όχι με μεγαλύτερο! Ουσιαστικά εκείνο που θα πρέπει όλοι να κοιτάμε πρώτα από όλα είναι αυτός ο δείκτης διότι πρακτικά πάνω σε αυτόν καθρεπτίζεται η παγκόσμια οικονομία δεδομένου ότι οι μεγαλύτερες αμερικανικές επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται σε όλο τον κόσμο! Κατά την ταπεινή μου άποψη το όλο χρηματιστηριακό άσχημο σκηνικό θα αλλάξει όταν και μόνο όταν δούμε τον δείκτη S&P 500 να αλλάζει την τάση του και από καθοδική να γίνεται ανοδική. Ένα δεύτερο σημείο που πρέπει να μας προβληματίσει αποτελεί το γεγονός ότι ενώ οι κορυφαίοι τραπεζίτες συνεχώς κάνουν δηλώσεις και μειώνουν τα επιτόκια και έχουμε φτάσει μέχρι του σημείου ο πρόεδρος Μπούς να κάνει ανακοινώσεις για να βοηθήσει το οικονομικό κλίμα, οι αγορές αντί να αντιδράσουν θετικά όπως γίνεται κάθε φορά κατά κανόνα σε τέτοιες ανακοινώσεις, συνεχίζουν απτόητες την καθοδική του πορεία λες και έχουν προεξοφλήσει από καιρό τα λεγόμενα του προέδρου. Εάν έχουμε φτάσει στο σημείο να λαμβάνονται ισχυρά μέτρα όπως η μείωση των επιτοκίων σε πολλές μονάδες βάσης και οι αγορές με ‘πανικό’ να συνεχίζουν προς τα κάτω τότε αν μη τι άλλο πρέπει να παραδεχτούμε ότι κρύβεται ένα μεγάλο πρόβλημα. Τρίτον οι φήμες λένε ότι το πρόβλημα με τα ενυπόθηκα δάνεια έχει αποκαλυφθεί μόνο στο 1/3 του συνόλου! Με άλλα λόγια έχουμε να ακούσουμε πολλά …’κανόνια’ ..ακόμα από μεγάλους οίκους του εξωτερικού και άρα βρισκόμαστε στην αρχή της κρίσης! Τελευταίο δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να ξεχνάμε ότι τα ημερήσια όρια παραγωγής πετρελαίου αντιστοιχούν σε 74 εκα. βαρέλια εκ τοων οποίων τα 32 εκατ. Αναλογούν στον ΟΠΕΚ. Ο ΟΠΕΚ έχει αρνηθεί να αυξήσει τα όρια και η ημερήσια κατανάλωση ανέρχεται σε 87,5 εκατ. βαρέλια. Η αυξημένη λοιπόν ζήτηση είναι πολύ πιθανό να ανεβάσει ακόμα πιο πάνω την τιμή του πετρελαίου και άρα θα υπάρξουν πληθωριστικές πιέσεις που θα οδηγήσουν σε μεγαλύτερη πιθανότητα ύφεσης της αμερικανικής οικονομίας. Και μέσα σε όλα αυτά η ισοτιμία του δολαρίου που έχει φτάσει στα 1,56 με το ευρώ μοιάζει σαν την τελευταία πινελιά στον πίνακα της επερχόμενης ύφεσης. Είναι πραγματικά άξιο παρατήρησης εάν οι κεντρικές τράπεζες μπορέσουν να σταματήσει αυτό το φαινόμενο αφού ο ρόλος τους είναι ακριβώς αυτός και θα πρέπει να κάνουν τα αδύνατα δυνατά για να μην περάσει η οικονομία σε ύφεση. Μέχρι στιγμής όμως δεν έχουμε δει να το πετυχαίνουν. Το ευχόμαστε και περιμένουμε να το δούμε……αργά ή γρήγορα!